Henk Kroes was zoveel meer dan de man van 'It giet oan'

In dit artikel:

Henk Kroes, die deze week overleed, blijft onlosmakelijk verbonden met de Elfstedentocht. Als voorzitter van de Vereniging De Friesche Elf Steden sprak hij in 1997 de legendarische woorden ‘It giet oan’, waarmee hij de vijftiende en voorlopig laatste tocht aankondigde. De tocht werd een nationaal volksfeest, maar een zestiende editie bleef sindsdien uit. Bij iedere periode van strenge vorst wisten media Kroes opnieuw te vinden voor uitleg over ijsdiktes en de kansen op een nieuwe tocht.

Kroes deed zelf mee aan de barre Elfstedentocht van 1963, maar werd in Franeker wegens de gevaarlijke omstandigheden van het ijs gehaald. Die ervaring zette hem ertoe aan zich grondig te verdiepen in de veiligheid van natuurijs. Nadat hij in 1969 bestuurslid was geworden van de Elfstedenvereniging, verzamelde hij in binnen- en buitenland kennis over de draagkracht van ijs. In 1985 en 1986, toen de tocht twee winters achter elkaar werd verreden, was hij de ijsmeester die Nederland informeerde over de omstandigheden. Na het vertrek van voorzitter Jan Sipkema volgde Kroes hem in 1994 op.

Zijn besluit om de tocht tijdens de strenge winter van 1996 niet uit te schrijven leverde kritiek op, maar Kroes bleef vasthouden aan veiligheid en betrouwbaarheid. Een jaar later achtte hij de omstandigheden wel verantwoord. Zijn uitspraak vormde het hoogtepunt van zijn loopbaan bij de vereniging, waarvan hij in 2007 afscheid nam.

Kroes was veel meer dan een bestuurder van de Elfstedentocht. Hij werd in 1938 geboren in Terkaple en groeide op in het waterrijke Friese polderlandschap, waar hij al jong leerde schaatsen. Hij studeerde verkeerskunde aan de TH Delft en werkte bij Provinciale Waterstaat van Friesland. Daarnaast vervulde hij langdurig bestuursfuncties bij onder meer It Fryske Gea en de kerkelijke gemeenschap in Boazum. Als directeur van It Fryske Gea zette hij zich in voor natuurbescherming en voor zorgvuldig beheer van de leefomgeving. Voor zijn maatschappelijke inzet werd hij in 1993 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Ook buiten zijn bestuurlijke werk bleef Kroes actief. Hij schaatste graag op natuurijs, wandelde en fietste duizenden kilometers, onder meer van Vladivostok naar Scheveningen en van de Verenigde Staten naar Canada, vaak voor goede doelen. In Jorwert was hij mede-initiatiefnemer en bouwpastor van Nijkleaster, een gemeenschap voor stilte, bezinning en verbinding.

De laatste jaren namen de gezondheid van Kroes en zijn vrouw Swaentsje af. Zij overleed deze zomer; drie maanden later stierf ook Kroes, na een periode waarin hij haar tot het einde had verzorgd. Zijn uitvaart vindt plaats in besloten kring. De schaatswereld verliest een legendarische ijsmeester, terwijl Friesland afscheid neemt van een betrokken bestuurder, natuurbeschermer en inspirerende gemeenschapsmens.