'Het plezier van schaatsen op natuurijs gun je iedereen'
In dit artikel:
Jurre Trouw (manager sportparticipatie KNSB) en Ger Beernink (voorzitter sectie natuurijs) waarschuwen dat schaatsen op natuurijs onder druk staat door klimaatverandering en financiële problemen bij verenigingen. In Nederland zijn ruim vierhonderd natuurijsclubs actief, maar veel verenigingen kampen met afnemende winters en stijgende vaste lasten (energie, verzekeringen, ozb). Beernink schat dat ongeveer zestig procent van de clubs het moeilijk heeft: zonder ijsbanen geen inkomsten en vrijwilligers verdwijnen langzaam. KNSB ziet zowel emotionele als praktische urgentie om deze traditie als immaterieel cultureel erfgoed te bewaren en over te dragen aan nieuwe generaties.
Sinds 2023 voert de KNSB een tweesporenbeleid om natuurijs te behouden. Spoor 1 is directe ondersteuning van natuurijsclubs: juridische en administratieve hulp, kennisoverdracht over ijsbereiding en het stimuleren van vrijwilligerswerk en aanvullende activiteiten zodat verenigingen breder inzetbaar en financieel weerbaarder worden. Het Gilde van Nederlandse Natuurijsmeesters speelt hierbij een belangrijke rol; hun ‘kijkjes in de keuken’ brengen ijsmeesters samen om praktische ervaring en technieken te delen.
Spoor 2 richt zich op de Combibaan 2.0: banen met een verharde ondergrond (asfalt of beton) die in zomer als skeelerbaan en bij lichte vorst snel als ijsbaan te gebruiken zijn. Door isolatie en slimme technieken zoals gecontroleerd sproeien, vernevelen of dweilen kunnen deze banen al na één nachtvorst geschikt zijn om op te schaatsen. Voorbeelden van snelle ijsaanleg bestaan al (o.a. Winterswijk, Ammerstol, Doorn, Amersfoort, Noordwijk, De Lier) en bij het UT Fieldlab in Enschede lopen experimenten met verdere verfijning van die methoden.
Om clubs praktisch te helpen heeft de KNSB een expertgroep samengesteld met uiteenlopende specialisten — van asfaltologen tot biologen en planologen — en een Coördinatie Commissie Accommodaties (CCA) opgericht. Die commissie ontvangt aanvraagcases en koppelt passende adviezen; momenteel lopen er al zeker zo’n zestig aanvragen van verenigingen met plannen voor aanleg, renovatie of verplaatsing van ijs- of skeelerbanen. De KNSB wil bovendien een handboek samenstellen met standaardoplossingen en maatwerkbijlagen zodat advies snel toepasbaar is.
Beernink en Trouw wijzen ook op kansen: combibanen kunnen onderdeel worden van multisportcomplexen en een regionale functie krijgen, wat aantrekkelijk is voor gemeenten omdat zulke locaties het hele jaar benut kunnen worden en extra opbrengsten genereren. Daarnaast bieden gebiedsontwikkelingen (grondruil bij nieuwbouw) soms mogelijkheden om verplaatste of nieuwe banen te realiseren — al leidt dat niet altijd tot een succesvolle deal, zoals bij IJsclub Glanerbrug.
KNSB roept clubs en regio’s op mee te denken en initiatief te nemen; verenigingen met vragen over combibanen of accommodatieprojecten wordt verzocht contact op te nemen met de CCA via CCA@knsb.nl. Het einddoel is helder: behoud van de ervaring en techniek van schaatsen op natuurijs, met innovatieve combinaties van infrastructuur en kennisoverdracht zodat ook toekomstige generaties kunnen blijven genieten van natuurijs.