Paulien Verhaar: 'Muziek werd mijn medicijn tegen long covid'

In dit artikel:

Voormalig topschaatsster Paulien Verhaar werd na een coronabesmetting in december 2020 langdurig ziek. Waar haar teamgenoten snel herstelden, kreeg de toen 21-jarige Noord-Hollandse last van een extreem hoge hartslag, hoofdpijn, koorts, pijn in haar benen en zware vermoeidheid. Zelfs vijf minuten wandelen of boodschappen doen werd te veel. Omdat er destijds nog weinig kennis over long covid was, duurde het lang voordat ze passende hulp kreeg. Met zeer voorzichtige fysiotherapie leerde ze haar inspanning langzaam op te bouwen en het vertrouwen in haar lichaam terug te winnen.

Verhaar keerde uiteindelijk terug in het schaatsen en behaalde enkele successen, waaronder een sprintklassement en twee marathonzeges. Toch bleven haar klachten sluimeren: virussen hadden langdurige gevolgen, de pijn keerde terug en rust overdag was noodzakelijk. Na een tweede coronabesmetting liep de situatie opnieuw volledig uit de hand. Toen ze na de kerstvakantie terugkeerde naar het Duitse Inzell, waar ze internationaal trainde, crashte ze. Ze kon nauwelijks de straat op en kreeg haar gevoelens niet meer onder woorden.

De angst voor inspanning en de herhaalde lichamelijke terugvallen leidden tot een posttraumatische stressstoornis (PTSS). Verhaar merkte dat haar topsportmentaliteit — altijd doorgaan — bij long covid juist schadelijk was. Ze vermeed de schaatswereld en moest rouwen om het verlies van haar oude leven, terwijl onzeker bleef of ze ooit volledig zou herstellen.

Muziek werd haar nieuwe uitlaatklep. Omdat praten niet lukte, begon ze liedjes te schrijven; zingen hielp bovendien haar ontregelde zenuwstelsel tot rust te komen. Na een songwritingcursus ging ze met gitaar en stem langs patiënten in het OLVG-ziekenhuis in Amsterdam. Daar merkte ze hoeveel troost muziek kan bieden. Onder de artiestennaam Plien bracht ze vrijdag haar eerste nummer, ‘Which Way’, uit. Het lied gaat over verdwalen nadat je door ziekte niet meer kunt doen wat je het liefst doet, en moet anderen in een vergelijkbare situatie steun geven.

Verhaar wil vervolgens een album over post-covid maken. Via crowdfunding probeert ze geld in te zamelen; elf procent van de opbrengst gaat naar Stichting Long COVID voor meer aandacht en onderzoek. Een van de geplande nummers, ‘Old Me’, gaat over het rouwproces rond haar vroegere, gezonde zelf.

Hoewel Verhaar nog niet hersteld is, zegt ze weer gelukkig te zijn. Met haar muziek wil ze de impact van long covid zichtbaarder maken voor de naar schatting bijna half miljoen mensen die ermee leven. Volgens haar wordt de ziekte vaak onderschat, omdat patiënten er op goede momenten gezond uitzien en de daaropvolgende crashes buiten beeld blijven. Ze ziet muziek mogelijk als een nieuwe manier om mensen te verbinden, misschien nog sterker dan schaatsen.